Telewizyjny pat

Według informacji Przeglądu Sportowego Legia zarobiła osiem milionów złotych ze sprzedaży praw telewizyjnych w sezonie 2012/13. To najwięcej w Polsce, tylko... czy na pewno jest się z czego cieszyć?

Tego rodzaju zestawienia pojawiające się w sezonie ogórkowym nie wzbudzają zainteresowania porównywalnego choćby z najświeższymi plotkami transferowymi. Trochę szkoda, bo temat jest istotny, pozostający w ścisłym związku z dyskusjami na temat ogólnej kondycji polskiej piłki, okresowo powracającymi także na stronach czarnej-eLki.

'Legia zarobiła najwięcej', cóż, konstatacja mało odkrywcza, w końcu jesteśmy mistrzem Polski, łatwo zakończyć rozważania nad pulą przypadającą Legii z telewizyjnego tortu właśnie takim hasłem, znajdującym obecnie miękkie lądowanie w naszym przeświadczeniu o legijnej hegemonii i przewadze nad resztą kraju. Tu też najlepsi, dobra nasza! Ale już chwila analizy prowadzi do wniosku, że wiadomość wcale nie jest tak optymistyczna, na jaką wygląda. Osiem milionów, około dziesięciu procent naszego budżetu, to 'wynik' bardzo słaby. Jeszcze zeszłoroczny raport firmy Deloitte, omawiany zresztą na naszych stronach, szacował wysokość tej pozycji w legijnym budżecie za rok 2011 na 30%, aczkolwiek była to kwota powiększona o pieniądze zainkasowane dzięki udanej kampanii w europejskich pucharach.

Na domiar złego Legia, nawet uzbrojona w osobę energicznego Bogusława Leśnodorskiego na stanowisku prezesa, ma niewielkie pole manewru jeżeli chodzi o potencjalne możliwości zarobienie większych pieniędzy z tego źródła. Prawa telewizyjne są w naszym kraju scentralizowane, cena za nie jest pochodną wartości ligowej piłki jako produktu, a ta jest w naszym przypadku relatywnie niska. Mimo że mamy do czynienia z dużym, czterdziestomilionowym rynkiem, polskiej piłce brakuje sukcesów, brakuje gwiazd, brakuje powszechnego, pozytywnego społecznego zainteresowania. Co prawda Przegląd Sportowy pociesza, że o ile w zeszłym sezonie, Ekstraklasie z tytułu praw przypadło 92 miliony złotych, o tyle za rok i za dwa ta suma może być wyższa, niestety w przypadku Legii nadal nie zrobi to zasadniczej różnicy. Oczywiście jeżeli zamiast ośmiu milionów, otrzymamy dwanaście, to lepiej niż gorzej, ale, jeżeli dać wiarę słowom prezesa Leśnodorskiego, który zapowiada rychłe podwyższenie naszego budżetu, kwota ta nadal będzie oscylować wokół dziesięciu procent budżetu. Na tym fundamencie potęgi klubu w żaden sposób nie zbudujemy.

Sytuację mogłaby zmienić na naszą korzyść realizacja jednego z trzech poniższych wariantów: 

W wariancie pierwszym pakiet praw telewizyjnych nagle radykalnie zyskuje na wartości, ergo, nasz kawałek tortu również zdecydowanie się powiększa. Niestety, nie sposób wyobrazić sobie tego w najbliższej przyszłości. Nasze kluby nadal są słabe, nie liczą się w Europie, nie ogniskują powszechnej uwagi, nawet odświętne wydarzenia jak niedawny mecz Legii z Lechem, spychane są przez telewizję publiczną na porę, w której nie będą przeszkadzać w spokojnej emisji ani operom mydlanym, ani programom rozrywkowym z udziałem celebrytów, ani żadnym innym stałym punktom programu. Nie widać na polskim rynku gracza, który przy obecnych uwarunkowaniach wyraźnie przebiłby aktualnego właściciela praw.

Nawiasem mówiąc, o tym, że ostrożność w ocenie rzeczywistej wartości praw jest jednak zalecana, przekonuje przykład z Francji, gdzie Ligue1 stanęła w zeszłym roku na krawędzi finansowej katastrofy po wycofaniu się Orange z finansowania ligi i ograniczeniu zaangażowania Canalu Plus. Ostatecznie cena za jeden sezon spadła z (bagatela!) 668 milionów euro do 602 milionów euro, zatem 'zaledwie' o 62 miliony euro, gównie dzięki zaangażowaniu... katarskiej Al-Jazeery.

W wariancie drugim wysokość praw pozostaje na zbliżonym poziomie, zmienia się natomiast sposób ich podziału. Obecny podział praw w Polsce jest dość egalitarystyczny, nieco na modłę angielskiej Premier League, gdzie np. za sezon 2011/12 spadkowicze z Wolverhampton zainkasowali 39,1 miliona funtów, a mistrzowie z Manchesteru City 60,7 miliona funtów, co oznacza wręcz że 'polska' proporcja (3,6 mln złotych dla Bełchatowa wobec 7,9 mln złotych dla Legii) jest dla nas nawet korzystniejsza. Ale już po przyjęciu systemu włoskiego, w którym wpływy dla klubów są ustalane niejako z góry, na podstawie czynników takich jak np. średnia widownia na meczach czy najnowsze oraz historyczne dokonania klubu, owa proporcja mogłaby się zmienić ze znaczną korzyścią dla Legii. Dość powiedzieć, że za sezon 2012/13 Juventus zainkasował 83 miliony funtów, a najsłabiej wyceniona Pescara zaledwie... 19,8 miliona funtów. Całe niezwykle interesujące porównanie rozwiązań włoskich i angielskich do przeczytania (in English) tutaj. Pojawia się jednak pytanie - kto w Ekstraklasie mógłby przeforsować zmiany podziału wpływów z transmisji z korzyścią w tym momencie głównie dla Legii i Lecha, jednocześnie strzelające z zimną krwią np. w Górny Śląsk, gdzie nie ma dużych stadionów, a kluby mają problem z utrzymaniem regularnej formy z sezonu na sezon?

W wariancie trzecim Legia wymyka się z centralizacyjnej pułapki i usiłuje wynegocjować lepsze warunki we własnym zakresie. Taki pomysł pojawia się co jakiś czas, najświeższą wypowiedź na ten temat mogliśmy usłyszeć z ust prezesa Leśnodorskiego w połowie maja, na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach. Prezes wypowiedział się w sposób następujący: "(...) Otwartą sprawą będzie zatem przyszły podział pieniędzy z praw telewizyjnych. Legia powinna ich dostawać więcej. Dlatego rozważamy wyjście z obecnego podziału, a w przyszłości możemy stworzyć własny kanał telewizyjny." (Legia.net).

Legia w akcie desperacji istotnie mogłaby próbować wyjść z aktualnego układu. Tylko czy mamy w Ekstraklasie na tyle mocną pozycję, żeby ryzykować otwartą wojnę z ligą? Wszak prawa mają wartość tylko wtedy, kiedy są scentralizowane, brak Legii w pakiecie byłby sporą stratą, obniżyłby wartość całego produktu, co z pewnością nie przysporzyłoby nam popularności. Jednocześnie legijny straszak negocjacyjny mógłby nie zadziałać, wszak prezesi innych klubów w ciemię bici nie są i wiedzą, że Legia dysponowałaby tylko prawami do meczów rozgrywanych na własnym stadionie. Czy wynegocjowałaby za nie kwotę na tyle wyższą od otrzymywanej obecnie od Canalu Plus, żeby całe to zamieszanie faktycznie się opłaciło? Moim zdaniem ten blef raczej nie zadziała. 

Reasumując, o znaczące zmiany będzie ciężko. Wymagałyby one bądź wzrostu wartości polskiej piłki ligowej, do którego, oby, możemy zacząć przyczyniać się już tego lata, jednak na raptowny skok w w tym względzie, nie łudźmy się, liczyć nie ma co, bądź zawiązania koalicji silnych klubów, które wymusiłyby zmiany na słabszych, co jest, biorąc pod uwagę polską specyfikę, w której kluczową rolę odgrywa pojęcie 'terenu', bodaj jeszcze mniej prawdopodobne niż wariant pierwszy. Natomiast wszelkie próby usamodzielnienia się czy to całej Ekstraklasy, czy tylko Legii, nie mają wielkich szans powodzenia, ponieważ w tym momencie po prostu nikt nie zapłaci więcej.

Nie jest to wiadomość dobra przede wszystkim dla tych drużyn, które usiłują pociągnąć polską ligę do przodu, które dysponują nowoczesnymi stadionami, które chcą inwestować w młodzież i na stałe wyjść z futbolowego zaścianka - takich jak Legia. Obecny telewizyjny układ nam nie sprzyja, mimo że w nim również jesteśmy 'najlepsi w Polsce'.

Wszyscy pamiętamy Gaziantepspor, który po ciężkiej walce pobiliśmy dwa lata temu, drużynę grającą na niewielkim stadionie, przy przeciętnej frekwencji, zdolną jednak przeprowadzać transfery gotówkowe za kilka milionów euro, bez wysiłku kontraktującą niedawno Razacka Traore. Cóż, nabywca praw do transmitowania tureckiej Süper Lig, Digiturk, płaci klubom łącznie 350 milionów euro za sezon. To jest, nie ma co kryć, przepaść, którą będziemy musieli nadrabiać na innych polach. W Turcji telewizja, nieco upraszczając, faktycznie sponsoruje kluby, umożliwiając transfery nie tylko Razacka Traore, ale też Drogby czy Sneijdera. W Polsce telewizja sponsoruje co najwyżej Demjana i Jankowskiego, i niestety w takich realiach musimy działać.