Jak grom z jasnego nieba?

Środa była na Łazienkowskiej dniem pełnym negatywnych emocji. Opinia publiczna została oficjalnie poinformowana, że UEFA wymierzyła Legii karę za rasistowskie zachowania kibiców podczas meczów z TNS. Skutkiem decyzji Komisji Kontroli i Dyscypliny, Legia będzie musiała rozegrać mecz ze Steauą Bukareszt przy zamkniętej Trybunie Północnej.

A było już tak dobrze. Przez minione pół roku mogliśmy wreszcie skupić się na dyskusji o piłce nożnej, bez potrzeby rozkładania na czynniki pierwsze sytuacji na trybunach naszego stadionu, prześwietlania skomplikowanych relacji miedzy kibicami a klubem, analizowania rozbieżności między wyobrażeniami organów administracji rządowej na temat bezpieczeństwa widzów zasiadających na stadionie Legii a stanem faktycznym. I nagle, bęc. W całą tę sielankę brutalnie wmieszała się UEFA, niespodziewanie zamykając Żyletę. Moment ku takiemu działaniu wydaje się z naszego punktu widzenia kompletnie niezrozumiały, nielogiczny, wręcz niestosowny. Teraz, w takiej chwili? I to za co?

Niestety, sprawy jest zbyt poważna, by pozwolić sobie na jej trywializację. Istnieją tu dwie płaszczyzny, pierwsza, którą można sprowadzić do zaistniałego właśnie, konkretnego przypadku kary wymierzonej Legii, i druga, ogólna, która może wpłynąć na przyszłe funkcjonowanie naszego klubu w europejskich rozgrywkach.

Jeżeli chodzi o aspekt pierwszy, zakładając, że informacje przekazane opinii publicznej przez prezesa Leśnodorskiego nie są celowo przerysowane w sposób dla Legii korzystny (z całym szacunkiem dla prezesa, takie założenie poczynić muszę, wszak pełna treść uzasadnienia nie została jak do tej pory udostępniona), można pokusić się o tezę, że Legia miała posłużyć za przykład, którym UEFA chciała, przepraszam za kolokwializm, pomachać opinii publicznej przed nosem. Nowe przepisy dyscyplinarne w zakresie zwalczania szeroko pojmowanego rasizmu weszły w życie dopiero 1 czerwca tego roku, są to przepisy bardzo surowe, można wyobrazić sobie, że UEFA widziała potrzebę przypomnienia o ich istnieniu w praktyce. Treść tych przepisów zapewne zdążyliśmy już od wczoraj doskonale poznać, jednak gwoli przypomnienia, artykuł 14 przepisów dyscyplinarnych UEFA w interesującym nas fragmencie stanowi, że jeżeli kibice danego klubu dopuszczają się zachowań w jakikolwiek sposób obrażających godność człowieka lub grupy ludzi ze względu na kolor skóry, rasę, wyznawaną religię lub pochodzenie, klub podlega najniższej możliwej w takim przypadku karze w postaci zamknięcia części obiektu. Nie ma mowy o karach finansowych, o ostrzeżeniach, zamknięcie jednej z trybun to minimalny środek wchodzący w grę. Pierwsza recydywa oznacza obligatoryjne zamknięcie całego stadionu na jeden mecz oraz karę 50 tysięcy euro, każda kolejna recydywa może skutkować jeszcze poważniejszymi konsekwencjami, łącznie z wykluczeniem klubu z europejskich rozgrywek.

Co począć w sytuacji, w której została postawiona Legia? Jest niestety niedorzecznością przytaczany (także, co konstatuję ze zdumieniem, przez prezesa Leśnodorskiego, prawnika) argument, zgodnie z którym kontrowersyjne flagi wiszą na Legii od lat. Jeżeli dopuszczalna prędkość na jakimś odcinku drogi została obniżona z 90km/h do 70km/h, to rozsądnemu człowiekowi nie wypada bronić się przed mandatem argumentem, że kiedyś jeździło się tędy szybciej. Wątpliwa z formalnego punktu widzenia jest również argumentacja podnosząca, że delegaci UEFY nie widzieli przeciwwskazań dla wywieszenia 'trefnych' płócien. Delegat UEFY jest co prawda jej przedstawicielem, ale z całą pewnością nie jest jej decyzyjnym organem, to zasadnicza różnica. Przed karą można co najwyżej bronić się, wskazując nie na uchybienia formalne, lecz merytoryczne, innymi słowy, przekonując UEFĘ, że napiętnowane zachowania nie miały charakteru rasistowskiego.

Jeżeli podstawy dla nałożenia na nas kary były takie, jak przedstawiła to wczoraj Legia, kara istotnie wygląda na, delikatnie rzecz ujmując, naciąganą. Stylizacja pojedynczej litery S na płótnie 'Wild Boys' (co innego gdyby były dwie!) podpada pod zachowanie rasistowskie w mniej więcej takim stopniu, jak masowe noszenie białych koszulek na naszym stadionie może kojarzyć się z Ku-Klux-Klanem, a gwizdy na przeciwnika znajdującego się przy piłce z atakiem na jego pochodzenie. Poważna instytucja nie powinna ocierać się w swoich interpretacjach o absurd, a już zwłaszcza nie przystoi jej cyniczne utrwalanie przejaskrawionego obrazu polskiego kibica w imię kreowania własnego wizerunku. Nie dziwię się, że Legia chce się przed takim postępującym szufladkowaniem bronić. Czy jest natomiast realne, żeby skłonić UEFĘ do zmiany decyzji, cóż, to już 'inna inszość'. Pozostanę w tej kwestii sceptykiem, zwłaszcza jeżeli, jak już rzekłem, kara dla Legii ma mieć wymiar głównie pokazowy i symboliczny. Głos Legii i jej wartość jest dla UEFY znikoma, nikt się za nami nie wstawi, z pewnością nie w przypadku takich zarzutów. Szczególną naiwnością jest liczenie na wsparcie polskiego rządu, ba, takowe byłoby prawdopodobnie niedźwiedzią przysługą, wszak wiadomym jest, że bieganie na skargę do rządów przeważnie działa na UEFĘ jak czerwona płachta na byka. 

Abstrahując od powyższych rozważań dotyczących konkretnego przypadku i być może uzasadnionego poczucia niesprawiedliwości, głośno wyrażonego wczoraj przez Bogusława Leśnodorskiego, jest jeszcze aspekt drugi. Trzeba sobie powiedzieć, że trend zaostrzenia walki z rasizmem wymusza na legijnych trybunach podjęcie pewnych decyzji, określenie się co do kibicowskich priorytetów.

Prowadzona przez UEFĘ walka długo pozostawała głównie w sferze deklaracji, opierała się na kampaniach medialnych, nieco przypominając zabawę w chowanego, na co zwrócił zresztą uwagę Michał Okoński w swojej książce 'Futbol jest okrutny'. Nie można wykluczyć, że katalizatorem najświeższych zmian były przypadki nie z Polski, w ogóle nie z Europy Wschodniej, lecz z Anglii i Włoch, zwłaszcza niesławny casus Lazio, ukaranego najpierw za antysemickie przyśpiewki podczas meczu z Tottenhamem, następnie za zachowanie kibiców w konfrontacji z Borussią Moenchengladbach. Jednak kwestia przyczyn stojących za zmianą frontu przez UEFĘ jest z naszego punktu widzenia nieistotna, wczorajsza decyzja dowodzi bowiem, że nie tylko włoskie czarownice będą palone na stosach przez inkwizycję UEFY szybko i bez zbędnych ceregieli, a my, o ile możemy kwestionować nazistowski przekaz wypływający bezpośrednio z flagi 'Wild Boys', o tyle nie możemy z pełnym przekonaniem utrzymywać, że legijne trybuny były i są wolne od treści, które mogą narazić nas na dotkliwą penalizację. Cóż moglibyśmy napisać o decyzji UEFY, gdyby została ona podjęta nie wczoraj, lecz 1,5 roku temu, po meczu w Lizbonie, po wywieszeniu flagi 'White Power' z indywiduum odzianym w ozdobiony herbem Legii kaftan Ku-Klux-Klanu, z wkomponowanymi we flagę przekreślonymi gwiazdą Dawida i twarzą czarnoskórego? Czy flaga 'White Legion' musi być zaopatrzona w symbol wolfsangel, który mimo zgoła niewinnego pochodzenia, jest powszechnie kojarzony z nazistowską tradycją militarną?

Na swoim poletku możemy dyskutować o skali tego rodzaju zjawisk, możemy, co prawda bez większego sensu, ale i bez żadnych konsekwencji, mieszać do dyskusji kwestie patriotyzmu, wolności słowa i przekonań, możemy jeden udawać przed drugim, pardon, głupka, możemy pozwolić sobie na wzajemne okładanie się błockiem, tutaj jedni mogą z lubością wymyślać drugim od 'łysych nazoli' i 'lewackich pedałów'. W tym przypadku chodzi jednak o tę rzecz, która łączy nas wszystkich - o Legię. Czy ważniejsza jest dla nas zabawa w przemycanie na stadion deklarowanego światopoglądu, czy może jednak okaże się, że jesteśmy w stanie przyjąć do wiadomości reguły narzucone przez UEFĘ? Mam nadzieję, że odpowiedź na powyższe pytanie okaże się oczywista.