Potęga czy iluzja?

Firma doradcza EY opublikowała na swojej stronie internetowej raport pod nazwą 'Ekstraklasa piłkarskiego biznesu 2013'. Raport zawiera dane na temat kondycji finansowej polskich klubów. Według danych zawartych w raporcie, Legia zdobyła wyraźną finansową przewagę nad resztą ligowej stawki, generując w 2012 roku przychód w wysokości 89 milionów złotych.

Z raportem opracowanym przez ekspertów EY oraz Ekstraklasy S.A. można zapoznać się w całości, ściągając go z branżowej zakładki na stronie internetowej EY. To kolejny powszechnie dostępny raport omawiający finanse polskich klubów, zaledwie kilka miesięcy temu mieliśmy przecież okazję dyskutować o raporcie firmy Deloitte. Mimo różnic metodologicznych pomiędzy materiałami przygotowanymi przez EY oraz Deloitte, do których należy zaliczyć między innymi uwzględnienie w raporcie EY przychodu z transferów, jak również przyjęcie przez EY roku kalendarzowego jako podstawy obliczeń, obie analizy zgodnie podkreślają pozycję Legii jako zdecydowanego finansowego lidera w gronie klubów Ekstraklasy.

Raport EY to 164-stronicowa lektura, zawierająca wiele informacji na temat wszystkich klubów najwyższej klasy rozgrywkowej w Polsce, między innymi bardzo szczegółowe dane dotyczące wskaźników oglądalności meczów Ekstraklasy w poszczególnych stacjach. Biorąc pod uwagę obserwacje znajdujące się w części ogólnej, możemy z pewnością czerpać satysfakcję z faktu, że przychód w wysokości 89 milionów złotych to absolutny rekord polskiej ligi, wartość stanowiąca 20% łącznego przychodu osiągniętego w 2012 roku przez pozostałe kluby Ekstraklasy, a drugi klub w Polsce pod tym względem, Lech Poznań, zarobił aż 37 milionów złotych mniej niż Legia. Siłą rzeczy najbardziej interesuje nas jednak część poświęcona wyłącznie naszemu klubowi.

Nie powielając treści zawartych w raporcie, proponuję skupić się na trzech zagadnieniach:

1) Konwersja długu

Eksperci EY wypowiadają się na ten temat w sposób następujący:

"Najważniejszym wydarzeniem roku 2012, z perspektywy czysto finansowej, była dla Legii restrukturyzacja zadłużenia. Właściciele zdecydowali się na konwersję kilkuset milionowych, wewnątrzgrupych pożyczek na kapitał klubu. W efekcie tego zabiegu wskaźnik obciążenia majątku zobowiązaniami uległ znaczącej poprawie."

Tym samym otrzymujemy ostateczne potwierdzenie spekulacji, które zaczęły pojawiać się wraz z zaskakującymi wydarzeniami wokół klubu sprzed prawie roku, choćby takimi jak zaangażowanie Bogusława Leśnodorskiego na stanowisku prezesa. Konwersja długu na kapitał to stosunkowo niewielka różnica dla grupy ITI, która i tak jest właścicielem 100% akcji Legii, zwłaszcza w sytuacji, w której możliwość odzyskania wkładu dotychczasowymi metodami była nie tylko, jak zauważa raport EY, 'teoretyczna', ale też zagrażała płynnemu funkcjonowaniu klubu, sprowadzając się w pewnym sensie do przysłowiowego zjadania własnego ogona. Z punktu widzenia Legii natomiast - konwersja to ogromna różnica, wiadomość wręcz doskonała, odciążenie majątku klubowego z gigantycznego długu wobec ITI to nie tylko znacząca poprawa finansowego wizerunku klubu, ale przede wszystkim zabezpieczenie przed przyszłymi sankcjami, które mogłyby dosięgnąć Legię na skutek rygorystycznego stosowania przez UEFĘ reguł Financial Fair Play.

Istotnie, z perspektywy czysto finansowej - to najważniejsze wydarzenie roku 2012.

2) Kolejna dywidenda

Raport podkreśla, że mimo ogólnie dobrych finansowych wyników Legii, rok 2012 nie był rokiem, w którym bieżące funkcjonowanie spółki przyniosło zysk lub choćby zbilansowanie poniesionych kosztów. O formalnej rentowności klubu (szacowanej na 19,6% netto) przesądziła dywidenda, innymi słowy - ITI raz jeszcze wspomogło Legię.

Dlaczego właściciele klubu to uczynili, mimo wielokrotnie powtarzanych deklaracji, że Legia wreszcie przeszła 'na swoje' - trudno doprawdy powiedzieć. Podobnie trudno przesądzić, czy klub może liczyć na podobne działanie w kolejnych latach. Wprawdzie perspektywa roku 2015, która pojawiała się w pierwszych medialnych wypowiedziach prezesa Leśnodorskiego jako moment, w którym Legia powinna ostatecznie przejść na samofinansowanie, zdaje się wskazywać na tymczasową dopuszczalność marginesu finansowego błędu w bieżącej działalności klubu, jednak rysuje zarazem jasny cel do osiągnięcia. Na ile realny - o tym za chwilę.

Nawiasem mówiąc, analiza finansów polskich klubów przekonuje, że jesteśmy bardzo daleko od wymarzonego modelu niemieckiego, w którym kluby są niezależnymi przedsiębiorstwami. Polskie kluby bez finansowego wsparcia ze strony właścicieli, bez zaangażowania magistratów, nie są w stanie udźwignąć ciężaru własnych budżetów. To kolejny dowód na to, że gdzieś w finansowych podstawach polskiej piłki tkwi bardzo poważny błąd systemowy.

3) Ucieczka do przodu?

Niezależnie od tego co z formalnego punktu widzenia stało się z długiem Legii wobec ITI, niezależnie od ewentualnej gotowości właściciela do dalszego wspomagania klubowego budżetu, wszystkim nam powinno zależeć na tym, żeby Legia nie kończyła kolejnych lat stratą - nie jest to zjawisko zdrowe, ani na dłuższą metę bezpieczne. Droga do tego może teoretycznie wieść na dwa sposoby - redukcji kosztów bądź zwiększenia przychodu. Jeżeli chodzi o pierwszy element, z pewnością warto zabiegać o urealnienie rekordowego w polskiej lidze budżetu płacowego (40 milionów złotych), natomiast trzeba zauważyć, że wysokie koszty operacyjne są przy obecnym kształcie funkcjonowania Legii zjawiskiem nieuchronnym, a mogą jeszcze wzrosnąć, jeżeli dojdzie do skutku inwestycja w klubową Akademię.

Większe pole do popisu jest w obszarze klubowych przychodów, chociaż trzeba też zwrócić uwagę na czyhające zagrożenia. Raport EY zawiera przybliżoną, graficzną analizę struktury przychodu Legii w 2012 roku. Możemy przyjąć, niestety z pewnym marginesem błędu, że na wzmiankowane 89 milionów złożyło się:

- 16-17 milionów złotych przychodu z dnia meczowego

W warunkach pamiętnego jesiennego protestu, braku meczów w fazie grupowej europejskich pucharów (chociaż, uwaga, zaliczamy mecz ze Sportingiem Lizbona), oraz średniego zapełnienia trybun stadionu Legii na poziomie raptem 60%, jest jasne, że w tej pozycji jest jeszcze wiele do poprawy. Jest też niestety jasne, że zamykanie stadionu Legii przez europejską federację piłkarską bądź przez rodzime organy administracyjne może skończyć się dla klubu prawdziwą finansową katastrofą. Kibice MUSZĄ zdawać sobie sprawę z faktu, jak wielkie to zagrożenie i jak nieobliczalne mogą być dla Legii konsekwencje naszych zachowań.

- 16-17 milionów złotych przychodu ze sponsoringu i kontraktów reklamowych              

Legia osiągająca sukcesy w europejskich pucharach, Legia ciesząca się lepszym publicznym wizerunkiem z pewnością mogłaby podwyższyć przychód dla tej pozycji. Analitycy EY przekonują, że łączna wartość powierzchni reklamowej na koszulkach Legii to 8,6 miliona złotych, reklam na stadionie - 18,6 miliona złotych. Niedawne spekulacje na temat nowych partnerów Legii zdają się świadczyć o tym, że klub będzie starał się jeszcze efektywniej wykorzystać posiadany potencjał.

- 10-11 milionów złotych przychodu z tytułu praw telewizyjnych

Dużą bolączką polskiej piłki jest wysokość kontraktów telewizyjnych. Temat był stosunkowo niedawno omawiany na czarnej-eLce. Niestety, wydaje się, że trudno liczyć na raptowny wzrost w tej pozycji.

- 23-24 miliony złotych przychodu z transferów

Raport EY słusznie zwraca uwagę na istotną rolę transferów Rybusa, Borysiuka i Komorowskiego w kształtowaniu budżetu Legii. Wartość tej pozycji w zestawieniu z łącznie osiągniętymi przychodami naszego klubu, przy zachowaniu w pamięci, że i tak był to budżet straty, nie pozostawia żadnych wątpliwości co do motywów stojących za sprzedażą Wolskiego i Jędrzejczyka. Jeżeli nie znajdziemy innego źródła przychodu, na przykład stając się regularnym uczestnikiem Ligi Mistrzów, coroczna wyprzedaż piłkarzy pierwszego zespołu jest niestety więcej niż pewna. Oby za coraz wyższe sumy.

- 22-23 miliony złotych przychodu z pozostałych źródeł

Być może w tej pozycji jest uwzględniona dywidenda od właściciela, choć raczej nie osiąga ona pełnej powyższej wartości. Raport EY lakonicznie wspomina, że bez dywidendy Legia zakończyłaby rok 'kilkumilionową' stratą.

Największym potencjalnie źródłem mogącym zasilić legijny budżet obok uprzednio wymienionych pozycji, jest start w Lidze Mistrzów. We wtorek 27 sierpnia Legii przeszło koło nosa grubo ponad 30 milionów złotych, ile znaczyłyby te pieniądze dla naszego budżetu - widać jak na dłoni. Wypada zatem tylko kolejny raz powtórzyć - bez regularnych startów w fazach grupowych europejskich pucharów, zwłaszcza w Lidze Mistrzów, wyprowadzenie Legii na finansową prostą będzie zadaniem szalenie trudnym w realizacji.