Dwadzieścia lat minęło...

Dokładnie dwadzieścia lat temu, 23 sierpnia 1995 roku, Legia jako pierwszy polski klub awansowała do piłkarskiej Ligi Mistrzów. Wtedy chyba nikt nie przypuszczał, że już rok później sukces Legii powtórzy Widzew Łódź, który niespodziewanie wyprzedził Legię na finiszu sezonu ligowego 1995/96, a osiągnięć Legii i Widzewa do dziś, czyli przez blisko dwie dekady, nie uda się powtórzyć... już nikomu.

Kibicowskie wspomnienia są tworzone przez okruchy, przez chwile, które budują chronologię naszych doświadczeń. Tamten sierpniowy mecz, w ogóle cały dwumecz z IFK Goeteborg to bez wątpienia jedna z takich chwil. Awans do Ligi Mistrzów zapisał się złotymi literami w historii naszego klubu, mimo że wywalczony był przez drużynę stanowiącą efemerydę zbudowaną na dziwacznych zasadach, w których mieszały się wojskowe struktury klubu i ambicje prywatnego inwestora, Janusza Romanowskiego, wypożyczającego do Legii piłkarzy Pogoni Konstancin. Włosy stają człowiekowi dęba na głowie, kiedy dziś pomyśleć o takiej recepcie na sukces... Gra w Lidze Mistrzów znakomicie przesłania też w naszych wspomnieniach to, co stało się z tą drużyną wkrótce - mistrzostwo Polski podarowane Widzewowi Franciszka Smudy, kiedy w decydującym meczu na Łazienkowskiej legionistom zabrakło determinacji w dążeniu do zwycięstwa, a syta Legia uległa głodnemu sukcesu Widzewowi, mniej czy bardziej świadomie bliżej będąc myślami zagranicznych transferów i prawdziwych pieniędzy, które można było zarobić w różnych zakątkach Europy niż kolejnych laurów czekających na zdobycie w kraju. Tego rodzaju okoliczności towarzyszące zamazują się, blakną, tracą znaczenie – bo do kibicowskiej wyobraźni najlepiej przemawiają emocje wiążące się z konkretną chwilą, z konkretnym triumfem. Właśnie takie zwycięstwa tworzą legendy i budują wspólną, kibicowską tożsamość. Dziś, z perspektywy niemal dwudziestu lat nieprzerwanych niepowodzeń Polaków w staraniach o Ligę Mistrzów, tamten sukces wygląda jeszcze okazalej. Pielęgnujmy go zatem – bo naprawdę warto. Tamta drużyna była wielka, zrobiła coś niezapomnianego i zasługuje na ogromny szacunek.

Byłem na pierwszym meczu w Warszawie. Czułem przed nim umiarkowany optymizm. Szwedzi z Goeteborga wprawdzie nie znajdowali się na szczycie listy życzeń w losowaniu, tę otwierali Duńczycy z Aalborga (którzy pokonani przez Dynamo Kijów, ostatecznie zagrali jednak w lidze Mistrzów po tym jak hiszpański sędzia Nieto zarzucił Ukraińcom próbę przekupstwa przed meczem z Panathinaikosem), to była ograna na europejskich boiskach drużyna, mająca w składzie taką sławę jak bramkarz Thomas Ravelli. Legia z kolei boleśnie sparzyła się na poprzedniej próbie awansu, ponosząc klęskę w dwumeczu z Hajdukiem Split. Nasz zespół wydawał się jednak mocniejszy niż w roku 1994, bardziej kompletny, zwarty i gotów na rywalizację, mimo że pozbawiony takiej gwiazdy jaką poprzednio był Wojciech Kowalczyk. Miałem dobre przeczucia i mecz w Warszawie je potwierdził. Nie było to wielkie widowisko, brakowało w nim sytuacji strzeleckich, a jedynego gola strzelił Jerzy Podbrożny z rzutu karnego podyktowanego za faul na Cezarym Kucharskim. W bramce gości nie stał już wtedy Ravelli, który musiał opuścić boisko z kontuzją. Największa trauma tego wieczoru wiązała się z moją stadionową lokalizacją – siedziałem z kumplem przed krytą, po tej stronie, po której padł gol dla Legii, tymczasem kibice z wyższych rzędów krytej ciskali w dół 'achtungi'. Jeden z nich wylądował w przejściu między sektorami krytej i tymi przed krytą, wywołując spory popłoch i dając asumpt do tego, by jeden z równie jak my zagrożonych kibiców odwrócił się wreszcie i zaczął głośno pytać kolegów po szalu czy przypadkiem w jakimś momencie swojego życia nie rozstali się z rozumem, oczywiście w dalece bardziej dosadnych słowach. Najlepsze podsumowanie meczu usłyszałem z ust mojego kumpla w taksówce. Na pytanie taksówkarza o mecz, T. odparł w swoim charakterystycznym stylu, doskonale dobierając słowa, że to co pokazała Legia, sprawia, że można być dobrej myśli przed rewanżem.

O rozegranym 23 sierpnia meczu rewanżowym napisano mnóstwo słów, choćby o kontrowersyjnym pomyśle trenera Pawła Janasa, który zdecydował się posadzić na ławce legijnego lidera, Leszka Pisza oraz o tym, że to właśnie Pisz zdobył arcyważną bramkę na 1:1, o paradoksie, strzałem głową. Bramkę na 1:0 zdobył dla Szwedów Jesper Blomqvist, ten sam, który miał wkrótce zwiedzić kawał piłkarskiego świata, zahaczając o takie firmy jak AC Milan i Manchester United. Nieskutecznie pilnujący Blomqvista Jacek Bednarz wspominał później, że wiedział, że Blomqvist gra głównie lewą nogą, tymczasem ten niespodziewane ustawił sobie piłkę na prawej i huknął nie do obrony. Szwedzi byli mocni, dominowali, ale popełniali błędy w obronie. Po jednym z nich obrońca Olsson brutalnie powstrzymał wychodzącego na czystą pozycję Podbrożnego i otrzymał czerwoną kartkę. Grając w osłabieniu, Szwedzi nadal byli groźni, zdobyli nawet gola, który nie został uznany z powodu niewielkiego spalonego. Losy awansu wisiały na włosku – wtedy, kwadrans przed końcem meczu, w pole karne wbiegł Pisz i głową strącił w kierunku długiego roku piłkę dośrodkowaną z prawego skrzydła. To była piękna akcja, w której piłka wędrowała niczym po sznurku od Zielińskiego do Wieszczyckiego, Lewandowskiego i wreszcie na głowę Pisza. Potem była jeszcze jedna czerwona kartka dla piłkarza Goeteborga, bramka Jacka Bednarza i... Dariusz Szpakowski, który chyba najbardziej w karierze komentatora 'zapunktował' wśród kibiców Legii, wygłaszając pamiętną kwestię: „Wszystkich, którzy pytają mnie gdzie jest Legia, odpowiadam – w Lidze Mistrzów!” (było to nawiązanie do przyśpiewki powtarzanej na polskich stadionach „Gdzie jest ta Legia, Szpakowski, gdzie jest ta Legia”).

Jakże inne to były czasy. Dziś internet umożliwia wspólne świętowanie zwycięstw i przeżywanie porażek, komentowanie, dzielenie się spostrzeżeniami, wtedy byli tylko ci, z którymi można było o piłce pogadać na żywo, krótkie wzmianki w telewizyjnych wiadomościach i wszystkie możliwe gazety następnego dnia. No i zjechane do granic możliwości kasety VHS, które dziś skutecznie zastępuje nam youtube:

Tak sobie myślę, że kiedy zaczynałem interesować się Legią, w połowie lat osiemdziesiątych, minęło raptem piętnaście lat od największych sukcesów Legii, od mistrzostw Polski z przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych oraz awansu do półfinału PKME. Tamte sukcesy wydawały mi się nieosiągalną prehistorią. Tym trudniej uwierzyć, że od awansu Legii do Ligi Mistrzów mija właśnie dwadzieścia lat...