O potrzebie wizji w szkoleniu

Dyskurs rozpoczęty w wątku "kominowym" prowokuje do rozważań na temat wielu aspektów naszej piłki, jednym z nich jest szkolenie młodzieży, o istocie tego zagadnienia poniżej zdań kilka. Ameryki odkrywać nie będę, otwartych drzwi wyważać nie zamierzam, jestem za wzorowaniem sie na najlepszych: Hiszpanach, Niemcach, Francuzach i dla mnie duży zawodowy klub powinien egzystować w oparciu o szkolenie własnego piłkarskiego narybku, możliwie w stopniu najszerszym, w którym zespół seniorski jest tylko czubkiem piramidy, a jej podstawę stanowią dziesiątki, setki, przy naborach choćby tysiące 6-7-8-letnich szkrabów.

Kiedyś w latach 70-80 przypuszczam, że we wcześniejszych również, 14 latek spędzający całe dnie na podwórku mógł być piłkarsko lepszy od rówieśnika trenującego w klubie, znam takie przypadki, w szkole średniej był w klasie chłopak, który oszałamiającej kariery nie zrobił, ale na Ł3 kilka meczów w seniorach rozegrał i nie był to najbardziej uzdolniony grajek, z którym mogłem bezpośrednio się mierzyć, kilku magików z podstawówki przewyższało go o klasę, a klubowej piłki, cyklicznych treningów nigdy nie powąchało, za to całe dnie, spędzali na rąbaniu w gałę.

Zestawmy dziś piętnastolatka trenującego piłkę w sposób kwalifikowany, z takim, który tego nie robi, kosmos, ten drugi może być lepszy od tego pierwszego w FIFie na kanapie, nadgarstki będzie miał lepiej wyrobione.

Signum temporis, obrażać się na rzeczywistość nie można, ale wyciągać wnioski należy i zdecydowanie postawić na zorganizowane szkolenie od najmłodszych lat i lokomotywą w tym założeniu powinien być profesjonalny klub, w interesie ogólnym rozwoju dyscypliny, ale i swoim partykularnym własnym, dla zawodowców ważniejszym. Niby oczywista oczywistość, ale nie każdy tak twierdzi.

"Dobry wujek" Cupiał z utwierdzającym go poglądowo, przecież nie głupim, wykształconym i na piłkarskich realiach się znającym dyrektorem Bednarzem, wychodzą z założenia, że to sieć klubów juniorskich powinna szkolić dzieciaków i to z nich taki klub jak Wisła powinna wybierać najlepszych, tych z perspektywami na seniorską karierę. Czyli system oparty na Agrykolach, Gwarkach, SMS-ch, szkółkach Szymkowiaka, Frankowskiego, Dudka, Kosach Konstancin itd. Logiczne tym bardziej, że potrzeby istnienia i wspierania takich klubów nikt rozsądny przecież nie zaneguje, wizja drogi z nich do seniorskiej kariery jest również przy tym racjonalna, na tym egzystencja tych młodzieżowych ośrodków jest oparta.

Przyjmując to założenie, własna Akademia Piłkarska w klubie zawodowym jest zbędna, fundusze lepiej przeznaczyć na seniorską piłkę, na pierwszej drużynie i jej aktualnych potrzebach się skoncentrować i w nią bezpośrednio inwestować, w tym na pozyskiwanie piłkarzy nawet jeżeli młodych to już ukształtowanych z myślą o wkomponowaniu ich do kadry pierwszej drużyny, w perspektywie możliwie krótkiej.

Koncepcja ze względów finansowych w polskich klubach popularna. Na Akademię Piłkarską w Legii podobno przeznacza się 4-5 mln rocznie, przy 80 mln budżecie stanowi to jego 5%. Spójrzmy jednak na budżety innych klubów Ekstraklasy:

1. Legia Warszawa – 80 mln zł (w zeszłym roku 80 mln zł) 2. Lech Poznań – 47 mln (45 mln) 3. Wisła Kraków – 40 mln (55 mln) 4. Zagłębie Lubin – 35 mln (35 mln) 5. Śląsk Wrocław 25 mln (25 mln) 6. Lechia Gdańsk – 24 mln (28 mln) 7. Jagiellonia Białystok – 20 mln (20 mln) 8. Korona Kielce – 18 mln (20 mln) Pogoń Szczecin – 18 mln (-) Ruch Chorzów – 18 mln (18 mln) 11. Piast Gliwice – 17,5 mln (-) 12. Górnik Zabrze – 15 mln (15 mln) Polonia Warszawa – 15 mln (55 mln) Widzew Łódź – 15 mln (22 mln) 15. Podbeskidzie Bielsko-Biała – 11 mln (12 mln) 16. GKS Bełchatów – 8 mln (10 mln)

Od siódmej w rankingu Jagiellonii, 4-5 mln to już 20-25 % budżetu, im niżej, tym ten udział się zwiększa, w tym układzie Akademia jawi się, o ile nie jako fanaberia to luksus bogatego, na który ci ubożsi pozwolić sobie nie mogą, wytyczne PZPN odnośnie wymogów szkolenia na określonych juniorskich poziomach zostaną spełnione za pośrednictwem umów patronackich z małymi juniorskimi lokalnymi klubami.

"Dobry Wujek" inwestujący w Wisłę wszak miliony i do biednych się nie zaliczający, może podać jeszcze jeden argument, bieżący, jak najbardziej aktualny. Po co marnotrawić kasę na własne szkolenie i jakieś Akademie, skoro przy wychodzeniu z wieku juniora, po jakiegoś utalentowanego wychowanka, w którego zainwestowano czas i środki, może się zgłosić ktoś bogatszy i w najprostszy sposób podebrać cierpliwie z mozołem szlifowany brylancik. Kto bogatemu zabroni, a ci zawsze pojawić się mogą, Europa to globalna wioska, pełna skautów, szperaczy, zawsze może zjawić się ktoś, kto zaproponuje lepsze, korzystniejsze warunki. Nawet mistrz Bundesligi swoich najbardziej perspektywicznych graczy, już ze statusem gwiazdy, zapewne u siebie nie utrzyma, przynajmniej będzie mógł liczyć jednak na adekwatny, pokaźny zysk, w przypadku osiemnastolatka, o ile zawodowego kontraktu podpisać się z nim nie zdąży, można pozostać na lodzie, czyli z ekwiwalentem za wyszkolenie. Może koszty w jakiejś części się zwrócą, ale czy cała gra w takim razie jest warta świeczki?

Oto filozofia i ekonomiczne realia, które zapewne leżą u podstaw, że polskie kluby szkolenia juniorów za podstawę swej działalności nie uznają.

U piszącego te słowa, jednak to właśnie Akademie piłkarskie są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania klubów, właśnie one mogą wytyczyć drogę ich rozwoju.

Tylko poprzez Akademie i własnych wychowanków, lub pozyskanych z mniejszych klubów nieopierzonych nastolatków, również poddanych systemowemu "akademickiemu" szkoleniu, jedno drugiemu nie przeczy, a jest raczej niezbędnym dopełnieniem, polski klub może dysponować piłkarzem o potencjale piłkarskich umiejętności wycenianym na kilka milionów euro. Traore, Melikson, Rudnev nie przebiją Janczyka, Rybusa, Milika, Lewandowskiego, Wolskiego, a zestawiając koszty pozyskania z wyszkoleniem rachunek ekonomiczny wydaje się również atrakcyjny, jedyna korzystna różnica na rzecz "gotowego zagranicznego produktu" to efekt doraźny, szybki w realizacji, w przypadku systemowego szkolenia młodzieży trzeba zaakceptować lokatę długoterminową, a niewielu na nią może sobie pozwolić.

Wytransferowany za konkretne pieniądze futbolowy brylant, pokrywa koszty wyszkolenia w Akademii "rzemieślników", którzy mogą zasilić szeregi polskich drużyn na wszystkich szczeblach rozgrywek w zależności od prezentowanego poziomu i winno to być dużo lepsze rozwiązanie od ściąganych masowo "przeciętniaków" z Bałkanów, Afryki, Ameryki Pd. Im podaż polskich "rzemieślników" na rynku będzie większa, tym koszty utrzymania wobec konkurencyjnego wyboru będą musiały spadać, a tym samym popyt na zagraniczny sort z tej samej jakościowo półki zmaleje.

Do Polski winni być sprowadzani piłkarze, podnoszący ligowy poziom, wyróżniający się jakością w zetknięciu z polskim ligowym "rzemieślnikiem", truizm, niestety tak się nie dzieje. Ljuboja, Radovic wcześniej wymieniona trójka "stranieri" to adekwatne pozytywne przykłady, niestety na drugim biegunie są dziesiątki zagranicznych utracjuszy i nieudaczników, dla których nasze ligi bywają ostatnią deską ratunku na piłkarską egzystencję. Rozwój Akademii piłkarskich mógłby takiemu procederowi zaradzić.

Kwestia zatrzymania osiemnastolatka w klubie, to po pierwsze wdrażany program lojalnościowy, w którym poszczególne etapy kariery są jasno i otwarcie prezentowane i realizowane, zgodnie z nimi w świadomości powinna być utrwalana zasada, że osiąganie poszczególnych stopni, to schody do intratnego kontraktu, transferu korzystnego i dla piłkarza i dla klubu, przeprowadzonego w najbardziej sprzyjającym momencie. Przykłady Błaszczykowskiego, Lewandowskiego i ... Rybusa z Borysiukiem winny stanowić wzorzec. Dla niektórych dwa ostatnie przywołane nazwiska mogą wydawać się kontrowersyjne, ale obaj w klubie rozegrali wystarczającą ilość meczów, mieli okazję się wykazać i zasłużyć, żeby w drodze do bardziej zasobnych drużyn im nie przeszkadzać. Ci którzy zostali i tak mistrzostwo dla Legii w 2012 roku powinni wywalczyć, pretensje mogą kierować tylko do siebie, gdyby Rybus z Borysiukiem odeszli latem po zdobyciu tytułu, a przed grami o Ligę Mistrzów byłby płacz i powszechny lament, że klub się osłabia przed najważniejszą batalią. Dobrego momentu nie ma, a młodych perspektywicznych piłkarzy w klubie się nie zatrzyma, dopóki w skali europejskiej polskie kluby będą pozostawały finansowym szarakiem, czyli nie będą dysponowały funduszami, które pozwolą utrzymać rozwojowych graczy do z góry określonego momentu, osiągnięcia wytyczonego celu, czyli na przykład, puszczenia wypromowanych i wylansowanych gołowąsów po skończonych rozgrywkach w Lidze Mistrzów.

Mamona to trywialny, ale drugi aspekt utrzymania piłkarza w klubie.

Skoro zatem akademie i szkolenie piłkarskich adeptów ma być jedną z podstawowych funkcji klubów ligowych, a do tego niezbędne są fundusze, to struktura organizacyjna i własnościowa klubów musi sprzyjać pozyskiwaniu środków, bez kapitału inwestycyjnego, najlepsze chęci, pomysły, intencje na nic się zdadzą.

"Dobrych wujków" łatwo zdezawuować, samemu poddałem krytyce filozofię Cupiała, za kadencji Klickiego Korona umoczona w korupcję, Drzymała się do niej przyznawał, pod nosem Rutkowskiego Fryzjer zaczął strzyc sędziów, z Józia Wojciechowskiego można się nabijać do rana, Grajewski - "Nikt ci nie da tyle ile ci Widzew obieca", Solorz bierze nogi za pas, Cacek tnie koszty po całości, Filipiak dobrał sobie pomagiera, który krakusów doprowadza do białej gorączki, a Walter z ITI to chyba najbardziej lżony i wyszydzany z "dobrych wujków" przynajmniej w części środowiska kibicowskiego.

Dyskredytować ich to zadanie łatwe, lekkie i przyjemne, bronić rzecz raczej karkołomna, ja nie mam zamiaru tego czynić, ale mnie jest gancegal kto będzie właścicielem klubu o ile ma zamiar i możliwości na realizację tez zawartych powyżej. Jeżeli prywatny inwestor się tego podejmuje, o ile przy tym uszanuje tradycje i imponderabilia związane z genius loci, którym na zasadach ustalonych zarządza, to nie widzę przeciwwskazań, dlaczego miałbym go rugować? Jego i mój cel są zbieżne.

Czyli w założeniach jestem raczej konserwatystą, o ile inwestor kapitałowy posiada zbieżne z moimi priorytety akceptuję jego wchodzenie w klub piłkarski, na prawach własnościowych, wręcz uważam to za pożądane, ale jeżeli inny rewolucyjny model struktury zarządzania ma w założeniu przynieść środki na systemowe szkolenie młodzieży w klubach, chętnie poznam szczegóły takich koncepcji? Tym bardziej, że wzmiankowane kwestie wymagają uściślenia, wyjaśnienia, bo gdy z jednej strony czytam, że "dobrzy wujkowie" są zbędni i żadnego pożytku z nich nie będzie, a następnie obecna Legia jest przywoływana za pozytywny przykład, to dla mnie jest to sprzeczność, bo traktuję przywołany argument za ewidentny, ale na korzyść 'dobrego wujka'. ITI takowym właśnie jest, który nabył Legię na prawach handlowych, zainwestował, zarządza i realizuje wytyczone strategie działania. Wobec niektórych dziedzin tego zarządzania jestem sceptyczny, niektórzy w płaszczyźnie kibicowskiej są "sceptyczni" wielokrotnie bardziej ode mnie, ale to oddzielna zupełnie kwestia. Przez pryzmat rozwoju Akademii "dobry wujek" - ITI realizuje kierunek działania zbieżny z moimi poglądami i stanowi obecnie wzorzec dla innych potencjalnych futbolowych inwestorów.