Wspomnień czar... MP '55

A.D. 1955


Mistrzostwo Polski Nr 1

 .

 .

W 1955r. głównodowodzącym Green Army był Janos Steiner. Warto przypomnieć, że lata 50-te to był okres największych sukcesów węgierskiej piłki. Na igrzyskach olimpijskich w 1952r. zdobyli złoty medal a 25 listopada 1953r. Węgrzy pokonali Anglię 6:3 na jej terenie. Stosując w praktyce powiedzenie że jak się uczyć to od najlepszych, włodarze Legii zatrudnili 01.02.1954r. Steinera jako trenera pierwszego zespołu.

Pracował z Legią do 31.12.1955r. Przyczyną rozstania z węgierskim szkoleniowcem były podobno rozbieżności dotyczące spraw finansowych. Pomimo świetnych wyników ówcześni włodarze klubu nie uważali za stosowne wynagradzać trenera zgodnie z jego dość wysokimi oczekiwaniami. A może po prostu „węgiel zasypał armaty”? Bo przecież po odejściu z Legii Steiner zdobył jeszcze mistrzostwo Polski z Górnikiem Zabrze i Ruchem Chorzów.

Steiner miał intuicję do odkrywania młodych talentów. Spod jego ręki wyszedł Ernest Pohl, ściągnął także do Warszawy Lucjana Brychczego. Ciekawostką jest fakt, że słynny przydomek Brychczego „Kici” nadał mu właśnie Steiner (po węgiersku „Kicsi” znaczy "Mały"). O trenerze Legii krąży wiele ciekawych i śmiesznych opowieści szczególnie dotyczących jego łączonego polskiego, węgierskiego, rosyjskiego, śląskiego i niemieckiego języka. Byli piłkarze jeszcze po upływie wielu lat wspominali jego słynne - "Szibkie labda, duszo rucha, gut spiel, dobra robi gol" albo „Epin, Kici, pikum pakum, Ernest szus, eins nul CWKS".

Pierwsze kroki na swojej trenerskiej ścieżce stawiał u boku Węgra Kazimierz Górski. W książce „Sekrety trenera Górskiego” nasz wybitny trener wspominał:

„Legia grała po węgiersku. Był to nieco mniejszy, nie tak błyskotliwy i tak wysoko ceniony w świecie... Honved Budapeszt. Ten właśnie klub był dla kierownictwa Legii wzorem wszelkich piłkarskich cnót i sportowej doskonałości. Również trener Steiner nie wyobrażał sobie, by Legia mogła grać inaczej. Montował polską jedenastkę na wzór i podobieństwo Honvedu. I tak samo ją szkolił: dużo techniki, moc strzałów, wyrozumowanych akcji techniczno-taktycznych, wszystko z piłką, także podtrzymywanie kondycji. Żadnej monotonii - ciągła zmiana rytmu, przyspieszenie, zwolnienie, interwał.”

W książce Pana Kazimierza możemy przeczytać także:

”Niezwykle barwną postacią był trener Steiner. Niezbyt wysoki, pulchny na twarzy, okrąglutki, lubił cygara i... dziewczynki. Taki sobie boiskowy śmieszek. Potrafił rozbawić do łez. To właśnie on, gdy z czasem przeniósł się do Górnika Zabrze, na stawiane mu zarzuty, że pozwala pić w drużynie, odpowiadał spokojnie i wprost z rozbrajającą szczerością - Fojcik ist gut!... Pilkasz muss trinken..."

Janos Steiner oglądał wiele meczów w polskiej lidze. Po kolejnym spotkaniu wrócił do klubu zafascynowany Cieślikiem i starał się namówić działaczy do tego aby sprowadzili Gerarda Cieślika co Legii. Wyszła z tego komiczna sytuacja którą obrazowo opisuje w ww. książce jeden z trenerów Legii Franciszek Głowacki

"Zaraz po powrocie do Warszawy pobiegł do prezesa klubu:

- Herr Generale, Czeszlik muss Legia spielen !

Zdziwiony prezes na moment zaniemówił. Dopiero po chwili wykrztusił:

- Ale panie trenerze, Cieślik gra w Ruchu, to słynny klub z Chorzowa. Do nas nie przyjedzie, to nie możliwe ! Zresztą na Śląsku jest Markiewka ! ...

Węgier niewiele z tego zrozumiał, utożsamił Markiewkę - znanego przodownika pracy i posła na Sejm z "marchewką". Nie dał więc za wygraną:

- Herr Generale, marchewka das ist Gemüse (jarzyna) ... Czy w Warszawa nie ma marchewka? Jeszli Czeszlik lubi Gemüse, to moszna mu kupicz ... ta marchewka"

Ale czas przyjrzeć się głównym bohaterom zmagań w roku 1955. Rozgrywki mistrzowskie odbywały się wtedy systemem wiosna-jesień a liga liczyła 12 zespołów. Niektóre zespoły znane z dzisiejszych boisk piłkarskich grały wtedy pod innymi szyldami.

Legia nosiła nazwę CWKS Warszawa, Lech Poznań to był Kolejarz Poznań, Polonia Bytom w dniu rozpoczęcia rozgrywek zmieniła nazwę z wcześniejszej Sparty Bytom, Lechia Gdańsk w 1955r. powróciła do swojej nazwy po kilkuletnim epizodzie kiedy grali pod nazwą Budowlani, Garbarnia grała wcześniej jako Włókniarz Kraków, Stal Sosnowiec to dzisiejsze Zagłębie, Gwardia Bydgoszcz to dzisiejsza Polonia. Unia Chorzów dopiero w 1955r, mogła być dwuczłonowym klubem Unia-Ruch Chorzów i dopiero po odwilży w 1956 powrócić do nazwy Ruch. ŁKS Włókniarz Łódź zgubił później człon „Włókniarz” natomiast Gwardia Kraków wróciła w 1956r. do nazwy TS Wisła.

Dość dziwnie w odniesieniu do teraźniejszości wygląda zaproszenie na mecz w Krakowie w dniu 27-03-1955r.

Ale to niestety było to związane z okresem panowania Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego a także sytuacją po jego śmierci, szczególnie w okresie 1953-1956. Tak więc oprócz dziwnych nazw były także dziwne herby.

Realia tamtych czasów oddaje także informacja z Przeglądu Sportowego z dnia 28-03-1955r.: „KRAKÓW 27.3 (tel. wł.) Gwardia Kraków — CWKS Warszawa 0:3 (0:2). Bramki dla CWKS zdobyli- Kowal — 2 i Pohl. Sędziował Kowal ze Stalinogrodu. Widzów ok. 12.000.”

Dla mniej zorientowanych wyjaśniam, że w okresie od 07 marca 1953 (Stalin zmarł 05 marca 1953) do 10 grudnia 1956r. Stalinogród to były Katowice.

Wracając do spraw sportowych w tym samym Przeglądzie Sportowym możemy przeczytać:

„Jeśli CWKS mógł zademonstrować grę, która — zwłaszcza w pierwszej pół godzinie — przyprawiła o zachwyt widzów, to lwia zasługa w tym Gwardii, która zupełnie nie istniała na boisku. Źle zestawiony atak z tchórzliwymi i unikającymi walki Jaskowskim, Kotabą i Adamczykiem w środku, nie tylko, że nie zdobył się na żadną przemyślaną akcję, ale wręcz nie potrafił utrzymać piłki przy sobie. W tych warunkach defensywa popełniała coraz bardziej rażące błędy. Ich świadectwem jest m. in. fakt, że drugą bramkę zdobył Kowal z pozycji leżącej, mając wówczas obok siebie dwóch przeciwników, którzy wydawali się przypatrywać czy z takiej pozycji można strzelić w róg bramki. (...) Drużyna wojskowych zagrała — jak się to mówi — jak z nut. Znać na tym zespole „węgierski szlif". (...) Ponad poziom pozostałych w zwycięskiej drużynie wybili się Brychczy i Strzykalskil. Ten ostatni grając w pomocy oddał na bramkę Kalisza więcej strzałów, niż cały napad Gwardii na bramkę Szymkowiaka."

Legia miała w tamtym okresie czasu w swoich szeregach wielu wybitnych piłkarzy. Bramki strzegł Edward Szymkowiak, wybitny bramkarz, jeden z najlepszych w swoim fachu w historii polskiej piłki, wielokrotny reprezentant Polski. Po okresie gry w Legii przeniósł się do Polonii Bytom i został ikoną klubu. Jego imieniem został nazwany stadion Polonii. W obronie królowali Jerzy Woźniak i Horst Mahseli a z przodu zachwycali swoją gra i skutecznością Ernest Pohl (późniejsza legenda Górnika Zabrze, po śmierci został patronem stadionu w Zabrzu), Lucjan Brychczy (związany z Legią po dzień dzisiejszy), Henryk Kempny, Zygmunt Pieda, Marceli Strzykalski i Edmund Kowal.

Decydujące okazały się spotkania ze Stalą Sosnowiec. W Warszawie Brychczy pokonał w 87. min broniącego wtedy zespole Stali Aleksandra Dziurowicza, który od ponad 600 minut zachowywał czyste konto. Przegląd Sportowy donosił że był to najlepszy mecz piłkarski dziesięciolecia.

„Gloria victis” – mawiali starożytni rzymianie. „Gloria victis” – powiemy i my po przegranej Stali z CWKS, chociaż początkowo nieznana jakaś siła skłaniała nas do okrzyku – vivat Brychczy, brawo CWKS. Małemu łącznikowi gospodarzy należą się niewątpliwe gorące słowa uznania za przerwanie legendy o zaczarowanej bramce Dziurowicza. Nie wezmą nam jednak on i jego koledzy za złe, gdy tym razem więcej uwagi poświęcimy drużynie gości. Zresztą Brychczy otrzymał podziękowanie za swą „złotą bramkę” jeszcze na boisku, gdy cała jedenastka wojskowych na czele z Szymkowiakiem serdecznie go ucałowała (...) No i wreszcie 87 min. spotkania. Zawodnicy spoglądają ukradkiem na wskazówki zegara. Dla jednych minuty stają się coraz dłuższe, dla drugich... za krótkie. Nagle wolny bity przez Orłowskiego przechwytuje Kowal, błyskawicznie kieruje piłkę do Brychczego, krótki suchy strzał z lewej flanki i... bramka. Dziurowicza w wyciąganiu piłki z siatki wyręcza Pohl.”

Rewanż w Sosnowcu był ostatnim spotkaniem sezonu 1955. Legioniści udali się tam z 1 punktem przewagi w tabeli nad rywalami ze Stali. Już w 40 sekundzie spotkania sosnowiczanie uzyskali prowadzenie. Jednak w 14. minucie wyrównał „Kici” i wynik remisowy utrzymał się do końca spotkania dając Legii pierwsze w historii mistrzostwo kraju. Prasa szeroko rozpisywała się o tym meczu zarówno przed jak i po spotkaniu. 18 listopada 1955r. reporter Przeglądu Sportowego rozmawiał z kapitanem wojskowych Zygmuntem Piedą:

„-Trenujemy już od kilku tygodni dwa razy w tygodniu tj. we wtorki i czwartki. Środa jest dniem odpoczynku. Czasami tylko Szymkowiak lub ktoś jeszcze inny przeprowadza indywidualny trening specjalistyczny. Sezon się kończy, człowiek ma już w kościach dziesiątki spotkań, dlatego traktujemy okres ostatnich treningów nieco lżej. Na „całego” lepiej pójść w meczu w Sosnowcu. I tak oto doszedłem do interesującego mnie tematu: do meczu Stal Sosnowiec – CWKS.

Początkowo jednak zamiast opinii Piedy wysłuchać musiałem reprymendy pod adresem prasy. - Nie wiem jak to się dzieje, że w gazetach jest zawsze więcej zachwytów nad Stalą. Czyżby była ona aż taka dobra? Mówcie, co chcecie, ale moim zdaniem CWKS nie jest gorszy. Wprawdzie nie gramy tak dobrze jak w okresie wiosny, ale znacznie lepiej, niż w początkach rundy jesiennej. Obecna forma powinna nam wystarczyć do obronienia pozycji przodownika również w meczu ze Stalą. - Nie myślcie jednak – kontynuuje Pieda – że przemawia przeze mnie duma, zarozumialstwo lub wielka pewność siebie. W pełni doceniam niedzielnego przeciwnika, mając wielkie uznanie zwłaszcza dla jego napadu, w którym imponuje mi zgranie i wzajemne zrozumienie zawodników. A w ogóle Stal jest dobrą, wysoko zaawansowaną technicznie drużyną, znającą doskonale założenia nowoczesnego futbolu. Mój bezpośredni przeciwnik Majewski popisywał się w Warszawie dobrymi strzałami. Co jeszcze? – Przekonamy się w Sosnowcu”

I nadszedł oczekiwany finał rozgrywek piłkarskich o mistrzostwo Polski w roku 1955. Na stadionie w Sosnowcu przy komplecie publiczności zmierzyły się drużyny Stali Sosnowiec i warszawskiego CWKS. Napięcie rosło z każdą minutą jak to obrazowo opisywał reporter Przeglądu Sportowego:

„Godzina 9:53... Spokojny na ogół stadion huczy od okrzyków, braw, trąbek i skandowań. Na boisko wbiegli piłkarze. Stali w niebieskich koszulkach i białych spodenkach. CWKS w białych koszulkach z trójkolorowym pasem na piersiach i czerwonych spodenkach. Krótka rozgrzewka, wymachy ramion, skłony tułowia, kilka podań oraz strzałów i sędzia Fronczyk daje sygnał. Mistrzowski bój rozpoczęty. I od razu przyjemna niespodzianka dla gospodarzy. Na linii bocznej toczy się spór o aut. Wreszcie wrzuca piłkę stalowiec, łapie ją Krężel, ogrywa zdezorientowanego Strzykalskiego, przedłuża do Uznańskiego i piłka trzepoce w siatce. W 40 sekundzie gry Stal prowadzi 1:0. (...) Stal czuje się na boisku nieco pewniej. Za wcześnie jednak Józef Pocwa zaczął grać z głębi pola, asekurując na wszelki wypadek stopera Musiała zamiast w dalszym ciągu pilnie strzec Brychczego. W 14 min Kowal wybijał trzeci kolejny róg dla CWKS. Dobrze mierzona piłka trafiła pod nogi trzech niekrytych zawodników CWKS. Przejmuje ją wolny od asysty Pocwy Brychczy i celnie strzela w lewy róg wyrównując na 1:1.”

Później pomimo ataków z obu stron bramki już nie padły i pierwszy w historii tytuł mistrzowski dla Legii stał się faktem. Przegląd Sportowy zamieścił na pierwszej stronie zdjęcie interweniującego bramkarza CWKS Edwarda Szymkowiaka. Oglądając to zdjęcie nie mogłem pozbyć się pytania ilu bramkarzy w obecnych czasach piłkę lecącą na tej wysokości z ledwością by wypiąstkowało?

 .

Na koniec garść statystyk z mistrzowskiego sezonu 1955:

Tabela końcowa sezonu 1955

Ligowe mecze CWKS Warszawa w sezonie 1955

Wybrane statystyki poszczególnych zawodników